|
2.ORGANİK TARIMDA BESİN ELEMENTLERİNİN TOPRAĞA KAZANDIRILMASI TARIMDA AZOT AZOT, ORGANİK TARIMDA AZODUN ÖNEMİ Azotlu gübreler organik sistemde genellikle kullanılmaz, balık unu ve bitki ekstraktları bazı bahçe bitkilerinde küçük miktarlarda kullanılmaktadır.Canl ı metabolizmasında genetik özeliklerin nesilden nesile geçişini sağlayan azot elementi, atmosfer ile yer kabuğunun üst kısmını kaplayan toprak arasında dinamik bir denge ile döngüsünü tamamlamaktadır.Azotun ana kayna ğı atmosferde gaz halinde bulunan dilimidir. Biyolojik yolla fikse edilen (bağlanan) azot, canlıların organik dokularının bileşimine girmekte ve yitirilen bu dokular daha sonra parçalanarak organik,inorganik ve gaz formunda bile şiklere dönüşmektedirler. Toprakta bulunan organik bağlı azotun NH4+ formuna dönüşmesi amonifikasyon adını alırken, amonyumun NO2- ve NO3 - e dönüşmesine nitrifikasyon denir. Bu işlemin tamamı ise azot mineralizasyonu olarak tanımlanır. Toprakta bulunan azotun tamamına yakını organik formdadır. Maksimum nitrifikasyon için topraktaki optimum sıcaklık 25-35 0C ve pH 6-8 arasında olmalıdır. Mantarlar gibi mikroorganizmaların etkili olduğu çok asidik topraklarda da nitrifikasyon olayı gerçekleşebilir. Bu olayda, oluşan nitritin hemen nitrata dönüşmesi istenir. Çünkü nitritin toprakta artışı zararlıdır. Toprakta bağlı bulunan organik formdaki azotun yarayışlı hale gelmesi amonifikasyon venitrifikasyon olaylar ının sonucudur. Toprağa azot kazandırmanın bir başka yolu da yine topraktaki mikroorganizmalar tarafından olmaktadır. Atmosferin serbest halde bulunan azotunun mikroorganizmalararac ılığıyla biyokimyasal olarak organik forma dönüştürülmesi tarımda Biyolojik Azot Fiksasyonu olarak adlandırılır. Yapılan araştırmalar en iyi N2 bağlanmasının baklagil bitkilerinin bulunduğu topraklardaoldu ğunu ortaya koymuştur. Toprakta N2 bağlayan mikroorganizmalardan bakteriler ortak yaşamlı veya bağımsız olarak işlevlerini sürdürürler. Ortak yaşam sürdürenler simbiyoz olarak adlandırılırlar. Toprakta N2 fikse edenbaşlıca mikroorganizmalar şöyle sınıflanabilir: - 4 - 1. Aerobik bakteriler (Azotobakter, Azotomonas, Sprillum, Myco-bacte-rium, Methylomonas vb.) 2. Fakültatif anaerobik bakteriler (Bacillus, Enterobakter, Klebsiella) 3. Anaerobik bakteriler (Clostridium, Desulfatomaculum, Desulfovibrio) 4. Fotesentetik bakteriler (Rhodosprilum, Chromatium, Rho-dopseu-domonas vb.) 5. Mavi-Yeşil algler (Plectonema, Anabaena, Calothrix) Simbiyotik olmayan N2 fiksasyonu, serbest yaşayan mikroorganizmaların ışıkenerjisini kullanarak yapt ıkları olaydır. Özelikle çeltik tarlaları için büyük önem taşıyan mavi-yeşil algler (cyanophyceler) ortalama 100-300 kg ha-1 N sağlamaktadırlar. Çeltik yapılan alanlara mavi-yeşil alglerin aşılanması verimde artış sağlamaktadır. Aerob olan Azotobakter ve Azotomonaslar da toprakta serbest halde yaşarlar. Özel toprak istekleri çok olan mikroorganizmalardır. Bu nedenle çoğu topraklarda bulunmaz vetopra ğa aşılanması gerekir. Sıcaklık istekleri 10-40 0C arasında, pH ise nötr civarında olmalıdır. Karbonu en iyi değerlendirerek N2 bağlaması yönüyle Azotobakterler oldukça etkilidirler. Yaklaşık 300-350 kg ha-1 Ntemin etmektedirler. Azotobakterin maksimum azot ba ğlaması için organik materyalin C/N oranı 33’ten büyük olmalıdır. Toprak iyi bir şekilde havalandırılmalı, C/N oranı geniş organik materyaller ilave edilmelive toprakta yeterli düzeyde fosfor da bulunmal ıdır. Azot bağlayıcı bütün mikroorganizmalar için ortamda Fe, Mo, S, Mg, K ve P bulunmalıdır. Clostridium bakterileri anaerobiktir, asidik toprak koşullarında ve pH 9.0’a kadar yaşayabildiklerinden azotobakterlerden daha yaygın olarak bulunabilirler. Ortalama olarak dekara 1-1,5 kgkadar N kazand ırırlar ki bu değerde 4,5-23 kg amonyum sülfata eşdeğerdir. Simbiyotik azot fiksasyonunu özelikle baklagillerle ortak yaşayan Rhizobium bakterileriyapmaktad ır. Bu bakteri grubu baklagil kökleri ile ortak yaşamaktadır. Bu bakterilerin tamamı bitki kökleri ile ortak yaşadıkları zaman bitkiden çözünebilir karbonhidratları alarak asimile etmekte (bünyelerindekullanmakta) ve buna kar şılık bitkiye azot sağlamaktadırlar. Rhizobium bakterisi aşılama işi, uygun bakteri, uygun baklagil bitkisi olacak şekilde yapılan birbiyolojik gübrelemedir. Topraktaki organik ve mineral azot oran ı, toprağın P ve K elverişliliği, pH, bazı iz elementlerin varlığı vb. faktörler Rhizobium bakterilerinin etkinliğini, dolayısıyla biyolojik N2 fiksasyonunu etkilemektedir. solver kimya
|
